Sáng ngày 20/12/2024, Phân hiệu Học viện Hành chính Quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề “Những thuận lợi, thách thức và giải pháp bảo đảm nguyên tắc pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp ở Việt Nam” do PGS.TS. Đặng Minh Tuấn, Chủ nhiệm khoa Luật Hiến pháp và Luật hành chính, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội và TS. Nguyễn Thị Phương, Phó Giám đốc Phân hiệu Học viện Hành chính Quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh đồng chủ trì.
Tham dự Tọa đàm có các nhà khoa học: TS. Phạm Thế Lực, Viện Chính trị học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; TS. Nguyễn Quang Đức, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội; ThS. Ngô Minh Quân, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội; Bà Nguyễn Thị Xuân Vy, Viện trưởng viện phát triển nguồn nhân lực xã hội Phương Nam; TS. Nguyễn Trọng Tuấn, Phó Trưởng khoa Luật, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành; TS. Lê Thị Thu Huyền, Học viện Chính trị khu vực II; PGS.TS. Bùi Kim Hiếu, Phó Trưởng khoa Khoa học xã hội, Trường Đại học Gia Định.
Đại diện Phân hiệu Học viện Hành chính Quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh có TS. Nguyễn Thị Phương, Phó Giám đốc Phân hiệu; các thành viên Hội đồng Khoa học và Đào tạo của Phân hiệu; lãnh đạo các đơn vị, các tác giả có bài tham luận; các nhà khoa học và giảng viên tham dự trực tiếp.
Quang cảnh buổi Tọa đàm
Phát biểu báo cáo đề dẫn PGS.TS. Đặng Minh Tuấn, Chủ nhiệm khoa Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội trân trọng cảm ơn các nhà khoa học, các chuyên gia trong và ngoài Phân hiệu đã quan tâm và dành thời gian tham dự Tọa đàm. Theo PGS.TS. Đặng Minh Tuấn, nguyên tắc pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp là chủ đề nghiên cứu pháp lý quan trọng, mang tính liên ngành, ảnh hưởng đến mọi phương diện, khía cạnh của đời sống. Các quốc gia trên thế giới đã có nhiều mô hình, nhiều quan điểm và cách tiếp cận khác nhau cả về lý thuyết lẫn thực tiễn. Đại dịch Covid-19 đã chứng minh những vấn đề mới về quan niệm, thực thi nguyên tắc pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp ở cấp độ quốc tế cũng như trong nước.
Tại Việt Nam, các vấn đề nhà nước pháp quyền và tình trạng khẩn cấp đều đã được quy định trong Hiến pháp và pháp luật. Tuy nhiên, mới chỉ có một số công trình nghiên cứu chủ yếu theo hướng ứng dụng một số quy tắc, tiêu chuẩn về pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp. Có nhiều câu hỏi nghiên cứu đặt ra trước thực trạng pháp luật hiện nay: Vì sao đặt ra vấn đề với pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp? Mối quan hệ xung đột, mâu thuẫn của pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp là gì? Làm thế nào để giải quyết xung đột và thúc đẩy sự hài hòa giữa pháp quyền và tình trạng khẩn cấp? Việc giải quyết mối quan hệ này đặt ra những thách thức, khó khăn gì?
Trong bài tham luận “Những thuận lợi, thách thức và giải pháp đảm bào pháp quyền trong tình trạng khần cấp ở Việt Nam”, PGS.TS. Đặng Minh Tuấn cho rằng một trong những vấn đề xung đột cơ bản trong trật tự hiến định của bất kỳ quốc gia nào chính là những yêu cầu cơ bản về sự giới hạn, kiểm soát quyền lực, bảo vệ quyền con người và nhu cầu cần phải có quyền lực đặc biệt để xử lý các tình trạng khẩn cấp và khủng hoảng. Đây chính là sự xung đột giữa pháp quyền và các quyền lực trong tình trạng khẩn cấp. Chủ đề pháp quyền trong tình trạng khẩn cấp đặt ra hai vấn đề chính: sử dụng, kiểm soát quyền lực nhà nước và giới hạn, đình chỉ các quyền con người. Sự xung đột giữa pháp quyền và các quyền hạn đặc biệt là vấn đề cần phải giải quyết về lý luận cũng như thực tiễn, cần phải có các nghiên cứu tiếp theo để xây dựng khung lý luận, nhận thức về pháp quyền về tình trạng khẩn cấp ở Việt Nam trong thời gian tới.
PGS.TS. Đặng Minh Tuấn, Chủ nhiệm khoa Luật Hiến pháp và Luật Hành chính, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu tại Tọa đàm
Trao đổi với tham luận “Những thuận lợi, thách thức và giải pháp kiểm soát quyền lực nhà nước trong tình trạng khẩn cấp ở Việt Nam hiện nay”, TS. Phạm Thế Lực, Viện Chính trị học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng ở Việt Nam, tình trạng khẩn cấp rất đa dạng, mang nhiều tính chất, đặc điểm khác nhau. Vai trò của Nhà nước trong việc giải quyết các tình trạng khẩn cấp đặc biệt quan trọng. Các tình hướng khẩn cấp xảy ra ở cả Trung ương và địa phương gây bị động, bất ngờ và có khả năng lan rộng mạnh mẽ. Một số giải pháp được đề cập trong bài tham luận bao gồm: (1) Xây dựng hệ thống pháp luật (2) Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong kiểm soát quyền lực, giải quyết các tình trạng khẩn cấp; (3) Thực hiện nghiêm ngặt cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước, nâng cao năng lực phát hiện lạm quyền, chuyên quyền trong tình trạng khẩn cấp; (4) Khắc phục tình trạng "né tránh”, “lo sợ” của một số cán bộ.
TS. Phạm Thế Lực, Viện Chính trị học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh trình bày tham luận tại Tọa đàm
Chia sẻ tại Tọa đàm với tham luận có chủ đề “Mô hình quản trị từ trên xuống trong tình trạng khẩn cấp, đánh giá từ thực tiễn Covid-19 tại Việt Nam”, TS. Nguyễn Quang Đức, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội nhận thấy trong bối cảnh phân cấp, hầu hết các quốc gia đều sử dụng mô hình quản trị từ trên xuống để bảo đảm nguyên tắc pháp quyền. Mô hình này đang tồn tại một số tác động tiêu cực đối với nền quản trị, đặc biệt khi áp dụng trong giải quyết các tình trạng khẩn cấp, lấy dẫn chứng thông qua việc ứng phó với đại dịch Covid-19 tại Việt Nam. Trên cơ sở đó, TS. Nguyễn Quang Đức đề xuất thực hiện mô hình quản trị cân bằng thay cho mô hình quản trị từ trên xuống để áp dụng tại nước ta trong thời gian tới.
TS. Nguyễn Quang Đức, Trường Đại học Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội trình bày tham luận tại Tọa đàm
Tại buổi tọa đàm, các nhà khoa học đã trao đổi, thảo luận, nêu lên nhiều ý kiến xoay quanh các vấn đề về ý thức pháp quyền; định hướng lãnh đạo của Đảng và Nhà nước về đảm bảo nguyên tắc pháp quyền; tâm lý chi phối hoạt động đưa ra các quyết định pháp lý giải quyết tình trạng khẩn cấp; giải quyết xung đột pháp luật, đảm bảo bảo quyền con người trong tình trạng khẩn cấp.
Các nhà khoa học phát biểu tại Tọa đàm
Phát biểu kết luận Tọa đàm, TS. Nguyễn Thị Phương, Phó Giám đốc Phân hiệu Học viện Hành chính Quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh gửi cảm ơn các nhà khoa học, các đơn vị đã phối hợp hiệu quả, tạo điều kiện thuận lợi để buổi tọa đàm được diễn ra thành công tốt đẹp và những ý kiến phát biểu, tư liệu trong tọa đàm sẽ góp phần bổ sung bài giảng, làm phong phú thêm nội dung giảng dạy, trong chương trình đào tạo tại Phân hiệu.
TS. Nguyễn Thị Phương, Phó Giám đốc Phân hiệu Học viện Hành chính Quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu tại Tọa đàm
Các đại biểu tham dự cùng chụp ảnh lưu niệm
