Sáng ngày 27/6/2024, khoa Quản lý Kinh tế - Xã hội, Phân hiệu Học viện Hành chính Quốc gia tại Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức tọa đàm khoa học “Đổi mới cơ chế tự chủ đơn vị sự nghiệp công lập đến năm 2030”. Tọa đàm được tổ chức theo hình thức trực tiếp và trực tuyến.
TS. Mai Đình Lâm, Trưởng khoa Quản lý Kinh tế - Xã hội chủ trì Tọa đàm.
Tham dự Toạ đàm có TS.GVCC. Đào Đăng Kiên, nguyên Phó Trưởng khoa Quản lý nhà nước về Kinh tế; Ông Trần Khắc Tuấn, Chánh Văn phòng Sở Nội vụ tỉnh Bình Dương; ThS.GVC. Nguyễn Ngọc Toán, Trưởng phòng Quản lý khoa học và Thư viện Phân hiệu Học viện Hành chính Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh; ThS. Nguyễn Thanh Tuấn, giảng viên Phân hiệu Học viện Hành chính Quốc gia tỉnh Quảng Nam; ThS. Lý Thu Thủy, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II; lãnh đạo đơn vị trực thuộc Phân hiệu; tập thể giảng viên, viên chức và các nhà khoa học.
Phát biểu đề dẫn Tọa đàm TS. Mai Đình Lâm trân trọng cảm ơn quý đại biểu, các chuyên gia trong và ngoài Phân hiệu đã quan tâm dành thời gian tham dự Tọa đàm. Trên tinh thần của Nghị quyết số 19-NQ/TW đã xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm của quản lý các đơn vị sự nghiệp công lập là đổi mới hệ thống tổ chức, quản lý, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, xem đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm ưu tiên hàng đầu, là nhiệm vụ chính trị vừa cấp bách, vừa lâu dài của tất cả các cấp uỷ đảng, chính quyền và toàn hệ thống chính trị. Thời gian qua, cơ chế tự chủ tại các đơn vị công lập đã từng bước được đổi mới, giúp các đơn vị chủ động thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, sắp xếp tổ chức bộ máy, sử dụng nguồn nhân lực và tài chính có hiệu quả. Tuy nhiên, quá trình đổi mới vẫn bộc lộ nhiều vướng mắc, bất cập về cơ sở pháp lý, mô hình tổ chức và cơ chế quản lý tài chính. Buổi Tọa đàm tạo nên diễn đàn đánh giá về kết quả đạt được, những hạn chế trong đổi mới cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập, giúp đội ngũ giảng viên cập nhật những thông tin mới, bổ sung vào bài giảng, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu của bản thân. TS. Mai Đình Lâm mong muốn các đại biểu tham dự Tọa đàm tập trung trao đổi và thảo luận các nhóm vấn đề trọng tâm sau:
(1) Sự cần thiết phải đổi mới cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập;
(2) Nhận thức phải chuyển đổi. nhận thức trong việc phải đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập;
(3) Thực trạng đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập ở Việt Nam và kinh nghiệm của một số quốc gia và địa phương;
TS. Mai Đình Lâm, Trưởng khoa Quản lý Kinh tế - Xã hội phát biểu đề dẫn Tọa đàm
Trong bài tham luận “Nâng cao hiệu quả hoạt động đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập”, ThS. Nguyễn Thanh Tuấn đã phân tích các nội dung về thuật ngữ đơn vị sự nghiệp công lập, đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập và đề cập đến các mục tiêu cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả chất lượng của đơn vị sự nghiệp công lập trong quá trình cung ứng dịch vụ công cho người dân. Bài viết nêu lên thực trạng đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tiếp tục đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập bao gồm: (1) đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức Đảng, chính quyền, cơ quan chức năng, đơn vị sự nghiệp và nhân dân, nhất là người đứng đầu và cán bộ lãnh đạo, quản lý (2) rà soát, nghiên cứu để điều chỉnh, bổ sung, hoàn thiện các quy định của pháp luật; (3) chú trọng công tác quản lý nhà nước một cách hiệu lực, hiệu quả; (4) thực hiện phân cấp, phân quyền rõ ràng từ Trung ương đến địa phương.
ThS. Nguyễn Thanh Tuấn , giảng viên Phân hiệu Học viện Hành chính Quốc gia tỉnh Quảng Nam trình bày tham luận tại Tọa đàm
Tại buổi Tọa đàm, TS.GVCC. Đào Đăng Kiên, nguyên Phó Trưởng khoa Quản lý nhà nước về Kinh tế đánh giá cao sự cần thiết của buổi Tọa đàm cũng như chất lượng các bài tham luận được tổng hợp, đồng thời trình bày quan điểm về vấn đề tự chủ tại các trường đại học hiện nay. Với tham luận “Luận bàn về tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập từ thực tiễn tự chủ đại học”, TS.GVCC. Đào Đăng Kiên đã khái quát thực trạng tự chủ đại học ở nước ta trong những năm qua, nêu lên những kết quả đã đạt được, một số thách thức, chỉ ra nguyên nhân của hạn chế từ đó gợi ý các giải pháp nhằm hoàn thiện hoạt động tự chủ đại học, nâng cao chất lượng đào tạo trong thời gian tới.
TS.GVCC. Đào Đăng Kiên, nguyên Phó Trưởng khoa Quản lý nhà nước vè kinh tế trình bày tham luận tại Tọa đàm
Trao đổi về khía cạnh pháp lý, các điều khoản trong Luật Giáo dục đại học đề cập đến nhiệm vụ và khả năng tự chủ của trường đại học và đại học, ThS.GVC. Nguyễn Ngọc Toán, Trưởng phòng Quản lý khoa học và Thư viện nhận thấy hệ thống văn bản pháp luật hiện nay vẫn còn khiếm khuyết. Trường đại học và đại học về quy mô, bản chất và mức độ khác nhau nên không thể có cơ chế tự chủ giống như nhau. Cần thiết phải tách bạch 2 chủ thể này thông qua các quy định pháp luật phù hợp.
ThS.GVC. Nguyễn Ngọc Toán, Trưởng phòng Quản lý khoa học và Thư viện phát biểu tại Tọa đàm
Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn về các tổ chức đơn vị công lập tại Ấn Độ, TS. Thân Thị Ngọc Phúc cho biết cơ chế quản lý các đơn vị sự nghiệp công lập ở quốc gia này được thiết lập rất tốt và quy định cụ thể trong Luật. Trường học tại Ấn Độ hoàn toàn có thể tự chủ về hoạt động đào tạo, tuyển dụng nhân sự, tài chính, đáp ứng được nhu cầu của các tầng lớp xã hội. Mục tiêu được đề ra trong hệ thống cơ sở giáo dục công lập đó là “không bỏ qua bất kỳ một đứa trẻ nào, mọi trẻ em đều có cơ hội để được đến trường”. Tất cả các cấp học của trường công lập, từ mầm non đến trường đào tạo nghề đều được miễn phí. Chương trình học được xây dựng, thiết kế theo khả năng của người học, không bắt buộc theo quy định của Bộ Giáo dục.
TS. Thân Thị Ngọc Phúc phát biểu tại Tọa đàm
Trao đổi dưới góc nhìn nghiên cứu về quy phạm pháp luật để áp dụng trong cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập, ThS. Phan Thị Cẩm Giang nhận thấy trong lộ trình tiến tới tự chủ về chi thường xuyên cần phải tháo gỡ bài toán về tự chủ tài chính, nhất là vấn đề tăng học phí. Làm sao để không gây áp lực cho phụ huynh, cho hoc sinh, sinh viên nhưng vẫn có thể bù vào nguồn thu của các trường công lập. ThS. Phan Thị Cẩm Giang nhấn mạnh tất cả các nội dung phải đồng bộ cả cơ chế tự chủ tài chính theo Nghị định số 60/2021/ NĐ-CP và cần thiết phải có một Nghị định quy định về cơ chế tự chủ trong tổ chức bộ máy của đơn vị sự nghiệp công hiện nay.
ThS. Phan Thị Cẩm Giang phát biểu tại Tọa đàm
Trên cơ sở kinh nghiệm cải cách đơn vị sự nghiệp công lập tại quốc gia có nhiều điều kiện tương đồng với Việt Nam được đề cập trong bài tham luận“Kinh nghiệm của Trung Quốc về thành lập mới, sáp nhập, hợp nhất và giải thể, cổ phần hóa các đơn vị sự nghiệp và bài học cho Việt Nam”, ThS. Lý Thu Thủy giới thiệu đôi nét về quá trình đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập tại Trung Quốc bắt đầu từ năm 1978. Bài học kinh nghiệm có thể rút ra cho Việt Nam đó là: (1) tổ chức lại hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập; (2) phân loại các danh mục đơn vị sự nghiệp công gắn liền với các tiêu chí thiết yếu với đời sống của người dân; (3) tách bạch quản lý của nhà nước với quản lý nội bộ của các đơn vị sự nghiệp công; (4) tổ chức lại các đơn vị sự nghiệp công lập cần tính đến đặc điểm, tính chất, đặc thù của từng loại hình đơn vị. ThS. Lý Thu Thủy kỳ vọng Việt Nam sẽ có sự đổi mới trong quá trình tự chủ các đơn vị sự nghiệp, hướng tới mục tiêu của Nghị quyết số 19 – NQ/TW.
ThS. Lý Thu Thủy trình bày tham luận tại Tọa đàm
Với tham luận “Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập”, ThS. GVC. Nguyễn Chi Mai đề cập đến thực trạng thực hiện cơ chế tự chủ tài chính ở nước ta hiện nay, các thành tựu, tồn tại và đề ra một số giải pháp tiếp tục hoàn thiện cơ chế trong thời gian tới. ThS.GVC. Nguyễn Chi Mai nhận định: “vướng mắc lớn nhất cản trở cơ chế tự chủ chính là sự không đồng bộ, không thống nhất của hệ thống luật pháp. Một chính sách có thể đúng theo quy định của luật này nhưng lại không đúng theo quy định của luật khác, nhất là các luật được mặc nhiên coi là luật chuyên ngành có giá trị pháp lý cao hơn, dẫn tới vô hiệu hóa các chính sách mới tiến bộ hơn.”
ThS. GVC. Nguyễn Chi Mai, Phó trưởng khoa Quản lý Kinh tế - Xã hội trình bày tham luận tại Tọa đàm
Tại buổi Tọa đàm, các đại biểu, các nhà khoa học cũng đã thảo luận, trao đổi sôi nổi về thực trạng, khó khăn, vướng mắc trong việc đổi mới đơn vị sự nghiệp công lập ở nước ta hiện nay như thể chế, chính sách; tổ chức nhân sự; các vấn đề về tài chính,… và đề xuất các giải pháp tháo gỡ, khắc phục nhằm tiếp tục đổi mới cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập trong thời gian tới
Kết luận Tọa đàm, TS. Mai Đình Lâm cảm ơn các nhà khoa học, quý đại biểu đã đến tham gia Tọa đàm. Với 21 bài viết tâm huyết từ các nhà khoa học đã góp phần tạo nên thành công của buổi Tọa đàm. Kết quả trao đổi sẽ được Ban tổ chức ghi nhận, trở thành nguồn tư liệu quý giá để giảng viên có thể cập nhật thông tin, phục vụ cho hoạt động giảng dạy và nghiên cứu khoa học.
Các đại biểu tham dự Tọa đàm chụp hình lưu niệm
