Cổng Thông tin điện tử Học viện Hành chính và Quản trị công trân trọng giới thiệu toàn văn bài phát biểu đề dẫn Diễn đàn của PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện.
PGS.TS. Nguyễn Bá Chiến, Giám đốc Học viện Hành chính và Quản trị công phát biểu đề dẫn tại Diễn đàn.
Kính thưa GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Ủy viên Bộ chính trị Khóa XIII,
Kính thưa PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh,
Kính thưa các đồng chí lãnh đạo các ban, bộ ngành cơ quan trung ương và địa phương
Thưa bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam;
Thưa bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam;
Thưa GS.TS. Alex B. Brillantes Jr., Tổng Thư ký Tổ chức Hành chính các nước miền Đông thế giới (EROPA);
Kính thưa các vị Đại sứ, đại diện các cơ quan ngoại giao, các tổ chức quốc tế tại Việt Nam;
Thưa toàn thể quý vị đại biểu
Thay mặt Học viện Hành chính và Quản trị công và Ban Tổ chức Diễn đàn, tôi trân trọng cảm ơn PGS.TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, chủ trì Diễn đàn và phát biểu khai mạc, định hướng quan trọng đối với Diễn đàn. Bài phát biểu đã đặt đổi mới quản trị trong yêu cầu phát triển đất nước và gợi mở một vấn đề có ý nghĩa đặc biệt đối với giai đoạn hiện nay: cải cách cần tiếp tục tháo gỡ những ràng buộc, nâng cao hiệu quả vận hành của hệ thống, đồng thời góp phần hình thành những năng lực phát triển mới cho đất nước. Chủ đề của Diễn đàn quốc tế thường niên về Quản trị công năm 2026 - “Quản trị bao trùm trong kỷ nguyên phát triển mới: Chuyển đổi hệ thống, đổi mới sáng tạo và chính phủ sẵn sàng trước tương lai”- được lựa chọn từ chính yêu cầu đó.
Từ những định hướng đó, một câu hỏi lớn được đặt ra cho Diễn đàn: trước một thế giới đang biến đổi nhanh và ngày càng khó dự báo, hệ thống quản trị cần được chuẩn bị như thế nào để giải quyết hiệu quả những vấn đề hôm nay và đủ năng lực ứng phó với những vấn đề của ngày mai?
Chuyển đổi hệ thống tạo ra những điều kiện mới về thể chế, tổ chức và phương thức vận hành. Đổi mới sáng tạo mở ra những cách thức mới để giải quyết vấn đề . Sẵn sàng trước tương lai đòi hỏi khả năng nhận biết sớm thay đổi, chuẩn bị kế hoạch, điều kiện thực hiện và điều chỉnh cách thức giải quyết vấn đề. Quản trị bao trùm đặt con người và xã hội vào trung tâm của quá trình đó, để kết quả phát triển được tiếp cận và thụ hưởng công bằng hơn.
Từ cách tiếp cận này, xin gợi mở ba vấn đề để cùng trao đổi tại Diễn đàn.
Thứ nhất, chuyển đổi hệ thống phải tạo ra năng lực thực thi tốt hơn.
Những thay đổi về tổ chức, thẩm quyền, quy trình và công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi nâng cao khả năng giải quyết công việc trong thực tế. Đối với Việt Nam, đây là vấn đề rất cụ thể khi tổ chức bộ máy mới, chính quyền địa phương hai cấp, phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số đang đi vào vận hành. Điều cần quan tâm là những thay đổi đó tác động như thế nào đến hoạt động của hệ thống: thẩm quyền được giao có đi cùng điều kiện thực hiện; trách nhiệm có đủ rõ; sự phối hợp giữa các cơ quan và các cấp có thực sự thông suốt; những vấn đề phát sinh có được xử lý kịp thời; chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp thay đổi thực chất như thế nào.
Cấp địa phương là nơi kiểm nghiệm trực tiếp những vấn đề này. Địa phương là nơi chính sách đi vào thực tế và cũng là nơi nhiều vấn đề phát triển cần phải được giải quyết. Trong khi đó, ngày càng nhiều vấn đề vượt ra ngoài phạm vi của một ngành hoặc một cấp chính quyền, đòi hỏi khả năng phối hợp, tổ chức nguồn lực và xử lý các quan hệ liên ngành, liên cấp, quản trị tích hợp. Vì vậy, chuyển đổi hệ thống cần được kiểm chứng bằng năng lực hành động và kết quả giải quyết vấn đề trong thực tế. Năng lực thực thi và quản trị địa phương là một nội dung trọng tâm của Diễn đàn năm nay.
Thứ hai, năng lực quản trị ngày nay trước hết là năng lực giải quyết vấn đề trong điều kiện nhiều biến động.
Nhiều vấn đề công ngày càng phức tạp, vượt ra ngoài phạm vi của một ngành, một cấp chính quyền và có thể thay đổi ngay trong quá trình xử lý. Những vấn đề mới cũng liên tục hình thành dưới tác động của công nghệ, biến đổi khí hậu, thay đổi mô hình kinh tế, việc làm và các rủi ro mới. Điều đó đòi hỏi khả năng nhận diện đúng vấn đề, phát hiện sớm những thay đổi có thể tác động đến phát triển, sử dụng dữ liệu và bằng chứng, phối hợp hành động và điều chỉnh kịp thời khi điều kiện thay đổi. Đây cũng là nội hàm quan trọng của chính phủ sẵn sàng trước tương lai. Nhiều quyết định về thể chế, hạ tầng, nguồn nhân lực và công nghệ cần thời gian dài để phát huy tác dụng. Nhận biết sớm giúp Nhà nước có thêm thời gian chuẩn bị, đánh giá các phương án và chủ động hơn trong lựa chọn chính sách.
Đổi mới sáng tạo, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo mở rộng khả năng phát hiện vấn đề, hỗ trợ ra quyết định, tổ chức thực thi và theo dõi kết quả. Cùng với những cơ hội đó là yêu cầu về chất lượng dữ liệu, năng lực sử dụng, trách nhiệm giải trình và kiểm soát rủi ro.
Một hệ thống quản trị có năng lực cũng phải biết học hỏi từ chính hoạt động thực tiễn. Thông tin từ thực thi cần được sử dụng để kiểm chứng chính sách, nhận ra vấn đề mới và điều chỉnh cách làm. Khả năng học hỏi và điều chỉnh liên tục giúp hệ thống ứng phó tốt hơn với những biến động chưa thể dự liệu đầy đủ từ trước.
Thứ ba, kết quả và giá trị công cần trở thành thước đo quan trọng của năng lực quản trị phát triển.
Tuân thủ pháp luật, đúng thẩm quyền và quy trình là những yêu cầu cơ bản của quản trị công. Chất lượng quản trị phát triển còn phải được thể hiện bằng kết quả thực tế: vấn đề được giải quyết đến đâu, chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp được cải thiện như thế nào, chi phí xã hội có được giảm bớt, khả năng tiếp cận dịch vụ và cơ hội phát triển có được mở rộng tới mọi người dân và doanh nghiệp.
Cách tiếp cận giá trị công giúp đánh giá kết quả vượt ra ngoài phạm vi hoạt động của từng cơ quan. Điều cần quan tâm là tác động mà chính sách tạo ra đối với người dân, doanh nghiệp và xã hội, trong đó có mức độ công bằng trong tiếp cận và thụ hưởng kết quả phát triển. Đây cũng là căn cứ để đánh giá phân cấp, phân quyền chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Phân cấp, phân quyền cần nâng cao khả năng giải quyết công việc ở cấp được giao thẩm quyền. Chuyển đổi số cần giảm thời gian, chi phí, tăng tính thuận lợi và minh bạch. Công nghệ và trí tuệ nhân tạo cần góp phần nâng cao chất lượng quyết định, thực thi và dịch vụ công. Kết quả cuối cùng phải được thể hiện ở những vấn đề được giải quyết và những giá trị thực tế mà người dân, doanh nghiệp và xã hội nhận được.
Kính thưa các đồng chí lãnh đạo,
Thưa toàn thể quý vị,
Ba vấn đề trên cùng đặt ra một yêu cầu: chuyển đổi về thể chế, tổ chức và công nghệ cần phải nâng cao năng lực thực thi và tạo ra kết quả phát triển. Diễn đàn cần làm rõ những điều kiện quyết định hiệu quả thực thi; mối quan hệ giữa phân cấp, phân quyền; năng lực và trách nhiệm; vai trò của dữ liệu và công nghệ trong ra quyết định; khả năng học hỏi và điều chỉnh chính sách từ thực tiễn.
Kinh nghiệm quốc tế có ý nghĩa quan trọng đối với những vấn đề này. Điều cần quan tâm khi nghiên cứu một mô hình thành công là những điều kiện đã tạo nên kết quả: thể chế, năng lực thực thi, nguồn lực, cơ chế phối hợp và quá trình điều chỉnh. Hiểu rõ những điều kiện đó sẽ giúp việc tham khảo và vận dụng kinh nghiệm quốc tế phù hợp hơn với thực tiễn Việt Nam.
Kính thưa các đồng chí lãnh đạo,
Thưa toàn thể quý vị,
Diễn đàn năm nay quy tụ gần 300 đại biểu quốc tế và hơn 300 đại biểu trong nước, với gần 150 bài viết , hơn 100 tham luận do các diễn giả trong nước và quốc tế trình bày trong 20 phiên làm việc; khoảng 40 nhà lãnh đạo, nhà hoạch định chính sách, chuyên gia và học giả trực tiếp tham gia các phiên toàn thể, đối thoại chính sách và tọa đàm bàn tròn. Quy mô và sự tham gia rộng rãi đó cho thấy những vấn đề đặt ra trong chủ đề Diễn đàn đang nhận được sự quan tâm của giới hoạch định chính sách, các nhà quản lý và cộng đồng học thuật trong nước và quốc tế. Học viện Hành chính và Quản trị công trân trọng cảm ơn sự quan tâm, ủng hộ của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; sự hợp tác của EROPA, UNDP, các tổ chức Liên Hợp Quốc, các đối tác trong nước và quốc tế; đặc biệt là sự hiện diện và những đóng góp chuyên môn của các quý vị đại biểu.
Đối với Học viện Hành chính và Quản trị công, thực tiễn đổi mới quản trị phát triển của Việt Nam đang đặt ra nhiều vấn đề cần được nghiên cứu và tổng kết một cách hệ thống. Là đơn vị trực thuộc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện có điều kiện gắn nghiên cứu lý luận về hành chính, quản trị công, quản trị phát triển với tổng kết thực tiễn và tư vấn chính sách ở tầm quốc gia. Học viện mong muốn từng bước đóng góp những kết quả nghiên cứu có giá trị về quản trị phát triển phục vụ đào tạo, bồi dưỡng, tư vấn chính sách và quản trị phát triển đất nước, địa phương.
Diễn đàn vì vậy cần được tiếp nối bằng những nghiên cứu chung, những chương trình hợp tác cụ thể và những sản phẩm hợp tác có giá trị. Học viện mong muốn cùng EROPA, các tổ chức Liên Hợp Quốc, các học viện, trường đại học, cơ sở nghiên cứu và các đối tác tiếp tục nghiên cứu những vấn đề cùng quan tâm, chia sẻ kinh nghiệm và đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn; đồng thời tạo thêm cơ hội để những kinh nghiệm và kết quả nghiên cứu từ Việt Nam được trao đổi và chia sẻ rộng hơn trong khu vực và quốc tế.
Thay mặt Học viện Hành chính và Quản trị công, tôi trân trọng cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, các vị Đại sứ, đại diện các cơ quan ngoại giao và tổ chức quốc tế, các chuyên gia, nhà khoa học cùng toàn thể quý vị đại biểu đã tham dự và đóng góp cho Diễn đàn.
Kính chúc các đồng chí lãnh đạo , các chuyên gia, đại biểu quốc tế cùng toàn thể quý vị sức khỏe và chúc Diễn đàn thành công tốt đẹp.
Xin trân trọng cảm ơn!
